Start Omhoog Vraag of bestelling Contact / route Inhoud Zoeken

poppenspel
 

Nieuws
Product overzicht
Foto's van producten
Services

poppen
puzzels
gezelschapsspellen
poppenspel
verkleedkleren
overig speelgoed
decoratiemateriaal
boeken
CD's en cassettes
muziekinstrumenten

Poppenspel

Oorsprong/geschiedenis

Momenteel valt in de westerse wereld de pop niet weg te denken in het leven van het spelende kind.

Uit archeologische vondsten kunnen we ons een beeld vormen van hoe de pop zich waarschijnlijk ontwikkeld heeft tot wat ze nu is.

In de preromaanse tijd werden poppen gebruikt door medicijnmannen of priesters en hadden ze een magische of mystieke betekenis. Meerdere soorten speelgoed zijn ontstaan vanuit een magische oorsprong (de rammelaar zou door zijn geluid tegen boze geesten beschermen) en men kan aannemen dat ook de speelpop zo'n ontwikkeling heeft doorgemaakt.

In Egyptische graven zijn veel poppen opgegraven. Deze waren van hout of linnen en opgevuld met papier en soms zelfs hadden ze beweegbare ledematen.

Het feit dat de poppen meegegeven werden in de graven, bewijst wel het belang dat eraan gehecht werd.

Bij de Grieken en Romeinen zijn naast vondsten bij opgravingen ook afbeeldingen van het gebruik van poppen aangetroffen op vazen of fresco's.

Meisjes offerden hun prachtig aangeklede pop op hun trouwdag aan Juno en Venus, godinnen van de liefde en vruchtbaarheid.

Hadden hier de poppen nog een duidelijke magische betekenis, in de loop der eeuwen is dat steeds minder geworden. Tot aan de vorige eeuw werden alle poppen met de hand uit hout gesneden of van lappen stof gemaakt meestal door familieleden.

Door de industriële revolutie werd het mogelijk dezelfde poppen in serie te produceren. De laatste dertig jaar heeft de speelgoedhandel zich explosief ontwikkeld onder invloed van deze goedkope productiewijze in combinatie met rage-artiekelen veelal geďnitieerd door televisieseries of films en het feit dat kinderen steeds meer koopkracht krijgen. Welke ouder kan nog om Alladin heen en welk kind kent hem niet? Voortdurend filmflitsen in kinderprogramma's op de tv, in de tv-reclame, op kleding, bekers, tassen, affiches, schrijfwaren etc. en als pop.

Toch zijn er hier nog steeds ouders die daarnaast ook zelf nog een lappenpop voor hun kind maken. Ze willen iets eigens geven aan hun kind waar hij/zij zich aan zal hechten.

Het spreekt voor zich dat in veel landen in de wereld kinderen hun eigen speelgoed maken of met een pop spelen die hun moeder voor hen gemaakt heeft.

Wat betreft de gebruikswaarde van het speelgoed, is dit materiaal minstens even, zo niet meer, leerzaam als al het moderne westerse speelgoed. Een eigen gemaakte pop door je moeder heeft een bijzondere emotionele waarde want er is er maar één van, hij is speciaal voor jou gemaakt en als er iets aan kapot gaat kan hij gerepareerd worden. Van de gekochte pop in de winkel staan er nog tientallen hetzelfde op de plank en als er een oog uitvalt, is het dan nog te repareren of verdwijnt hij in de vuilnisbak?

Het belang van het spelen met poppen.

Voor de ontwikkeling van het kind wordt hier in het westen altijd veel belang gehecht aan het spelen met poppen en poppentoebehoren zoals bedjes, wiegjes, kleertjes, stoeltjes, poppenhuizen, wandelwagentjes etc.

In de eerste levensjaren heeft speelgoed vooral een zintuiglijke en motorische functie. De baby ervaart de zachtheid en de kleur van de lappenpop en oefent zijn motoriek door te proberen de pop te pakken of vast te houden. Naarmate het kind ouder wordt traint hij/zij meer ingewikkelde motorische vaardigheden zoals de pop in een bedje of wandelwagentje leggen, de pop aan en uit kleden.

Maar nu komen ook andere ontwikkelingsaspecten erbij namelijk de emotionele en sociale ontwikkeling van het kind. Het kind zal een emotionele band aangaan met de pop. Zijn gevoelens worden geprojecteerd op de pop en hij kan leren er zo mee om te gaan.

Een ander aspect van de emotionele ontwikkeling is de imitatie en identificatie. Het kind zal zich tegenover zijn pop hetzelfde gedragen als zijn moeder of vader zich tegen hem gedraagt. Zo imiteert hij het gedrag van zijn ouders om zich uiteindelijk daarmee te identificeren.

Dat identificatie door middel van poppenspel plaats vindt, blijkt uit het feit dat heel lang alleen meisjes met poppen speelden. Zo identificeerden ze zich met de verzorgende rol van de moeder voor de kinderen. Tijdens de feministische golf in de zestiger jaren was een van de actiepunten roldoorbrekend speelgoed dat wil zeggen poppen voor jongens en auto's voor meisjes.

Ook de sociale ontwikkeling van het kind is van belang omdat hij met de pop zal naspelen wat hij in de dagelijkse sociale relaties mee maakt en zijn ervaringen op deze manier voor een deel verwerkt. Bovendien traint het kind zijn sociale vaardigheden door met andere kinderen met poppen te spelen.

Uiteindelijk speelt ook de creatieve ontwikkeling van het kind een rol in het poppenspel omdat als hij ouder wordt er plezier in zal beleven om zelf kleertjes of meubeltjes voor zijn pop te maken.

Poppen van verschillende huidskleur en gelaatsuitdrukking.

De laatste tijd zien we op de Nederlandse markt een nieuw soort poppen verschijnen, namelijk poppen met allerlei gelaatsuitdrukkingen en huidskleuren. Helaas zijn deze poppen nog niet wijd verbreid bekend. Iedereen kent wel de 'gewone' blanke pop, vaak met spierwit haar, maar steeds meer met allerlei haarkleur en blauwe of bruine ogen. Iedereen kent ook wel de zwarte pop. Vaak hetzelfde als de witte pop, alleen heeft deze een donkerbruine kleur. Zelf had ik als kind in de vijftiger jaren een zwarte pop met blauwe ogen en rode wangetjes. En ik herinner me uit die tijd nog goed de staande, zwarte, stijve plastic popjes met blauwe ogen en een rieten rokje aan. Het zegt wel wat over hoe tegen zwarte mensen werd aangekeken in die tijd. Gelukkig zijn de producenten er inmiddels achter dat er vele diverse huidskleuren zijn en dat er vele gelaatsvormen zijn. Dit wordt in deze nieuwe reeks poppen gepresenteerd.

Uiteraard zal niet elk mens zich in de poppen herkennen, maar dat is onbelangrijk. Het belang van zo'n serie poppen is dat de diversiteit die onder mensen bestaat weerspiegeld wordt in het speelgoedaanbod voor kinderen. We geven ons kind een vals beeld van de werkelijkheid als we hem alleen het beeld aanbieden van de hoogblonde Barbie en de stoere Ken in hun droomhuis met zwembad. Als de functie van imitatie en identificatie van belang is in het poppenspel, moeten we het kind de ruimte geven om herkenningspunten te hebben bij de pop en poppentoebehoren. Een zwart kind zal zich moeilijk identificeren met een witte pop en omgekeerd. Imitatie en identificatie spelen een belangrijke rol in de vorming van de eigen identiteit.

Het is van belang dat iedereen de ruimte en mogelijkheid krijgt zijn eigen culturele identiteit te ontdekken en te ontwikkelen om zo vanuit een stevige eigen basis anderen open tegemoet te kunnen treden.

Het spelen met poppen waarin het kind zijn eigen achtergrond herkend omdat de poppen dezelfde huidskleur hebben als zijn familieleden of dezelfde kleren dragen, bevordert zijn gevoel van eigenwaarde.

Een belangrijk aspect van speelgoed is dat het gericht is op de ontwikkeling van het kind, die nodig is in een specifieke samenleving. Zo zien we op de westerse markt een enorme toename in allerlei computer spelletjes en speelgoed dat cognitieve (leer) vaardigheden traint. In onze technologisch snel ontwikkelende maatschappij is er steeds minder plaats voor mensen die met hun handen werken. Wil je als volwassene later werk vinden dan moet je al van jongs af aan je allerlei technische vaardigheden eigen maken. In veel landen op de wereld zie je dat kinderen hun eigen speelgoed maken van afval zoals auto's van oude blikjes of draadfiguren, voetballen van afvalplastic en elastiek, muziekinstrumenten van oude blikken of afvalhout. Hierdoor trainen deze kinderen handvaardigheid, die ze later als leerbewerker of koperslager goed kunnen gebruiken.

Poppen met verschillende huidskleur en gelaatsuitdrukking spelen een rol als wij als ouders het belangrijk vinden onze kinderen de boodschap mee te geven dat we in een multiculturele samenleving leven. Als ik als ouder mijn kinderen van jongs af aan vertrouwd laat zijn met poppen in allerlei huidskleuren, met allerlei poppenkleren zoals een badju tjele en kain, een kotomisi, een joggingpak, een djellaba en een Turkse hoofddoek en de pop in een Turkse of Somalische wieg leg, met gebruiksvoorwerpen uit allerlei landen en verhalen over...., Anansi, Karagöz en Hacivat en Jan Klaasen, dan geef ik mijn kinderen mee dat onze samenleving heel divers is en dat mensen uit allerlei culturen samen leven in Nederland. Poppen zijn in dit kader van bijzonder belang omdat een kind een emotionele band aan gaat met zijn pop.

Een kind zorgt liefdevol voor zijn pop en reageert een andere keer zijn woede op hem af of vindt troost bij de pop als zijn ouders boos op hem zijn.

Als de pop een andere huidskleur heeft dan het kind, leert het kind van jongs af aan dat huidskleur niet van belang is voor zo'n band. Het kind leert normaal met alle mensen omgaan. Als ze volwassen zijn zullen ze eerder naar de mens als mens kijken en niet naar de buitenkant. Vooroordelen en discriminatie zullen minder zijn omdat ze van jongs af aan vertrouwd zijn met diversiteit.

Van belang bij het aanbieden van intercultureel spelmateriaal, dus ook poppen uit allerlei landen, is dat het niet te nadrukkelijk gebeurt. Er horen geen speciale projecten of thema's georganiseerd te worden over intercultureel spelmateriaal of deze poppen. Ze horen in het standaard aanbod te zitten dat we onze kinderen thuis of in een kindercentrum aanbieden. Alle poppen zijn poppen en al dan niet leuk om mee te spelen maar dat bepaalt elk kind voor zich zelf. Al het aangeboden speelgoed hoort gewoon te zijn, door er nadruk op te leggen bij het aanbieden, wordt het iets aparts en mist het zijn doel, namelijk alles behoort bij iedereen en iedereen kiest materiaal dat hij mooi vindt of dat hij gewend is te gebruiken vanuit zijn achtergrond.

Zo zal een kind zijn pop de ene keer een joggingpak aantrekken en de volgende keer een badju tjele. Door de emotionele band die een kind heeft met zijn pop is de waardering van de kleertjes anders dan bij voorbeeld bij verkleedkleren. Het kind zal de pop mooi willen aankleden. Bij verkleedkleren uit allerlei culturen bestaat de kans dat het een stereotyperende of carnavaleske uitwerking heeft. De kinderen gaan zich aanvankelijk wel mooi maken, maar soms gaan ze zich gek verkleden en in de loop van hun spel kan de kleding allerlei functies krijgen. Soms waarderen ouders die hun traditionele kleding zo gebruikt zien dit absoluut niet. Voor verkleedkisten zijn bovendien een aantal verschillende lappen stof en wat attributen zoals schoenen, tasjes en hoeden voor kinderen veel uitdagender tot spel dan kant en klare kleding. Met poppenkleertjes loop je dit risico niet, omdat een kind door de emotionele band met zijn pop ook zorgvuldig met zijn poppenkleertjes omgaat en deze in hun waarde laat.

Concluderend kunnen we zeggen dat het van belang is voor kinderen om met poppen te spelen waarmee ze zich kunnen identificeren. Daarvoor is het nodig dat de pop en de poppenkleertjes herkenningspunten uit de leefwereld van het kind bieden, zodat imitatie en identificatie mogelijk worden.

Door alle kinderen een breed aanbod te doen in onder andere verschillende poppen en kleertjes zullen deze kinderen van jongs af aan gewoon zijn aan diversiteit in de samenleving, waardoor vooroordelen en discriminatie minder kans krijgen.


andere artikelen:

           Marian Stufkens

Boeken over intercultureel werken en speelgoed

Zie ook de pagina met links.